Waterschap Brabantse Delta · R&D-lab · research-artifact

Overstort Etten-Industrie — regen of industrie?

R&D-lab datum 2026-07-13 versie 1.1 · gecorrigeerd concept
Correctie t.o.v. v1.0. De eerste versie concludeerde dat de overstort niet regen-gedreven was (r = −0,004) en dat de grootste overstort op een “kurkdroge nacht” viel. Dat was onjuist. De gebruikte regenbronnen lagen ~20 km weg (KNMI Gilze-Rijen) of waren reanalyse (Open-Meteo/ERA5) — beide missen lokale onweersbuien — en de toets negeerde de vertraging tussen bui en overstort. Met het eigen WBD-meetstation (RWZI Nieuwveer, ~12 km) en één dag vertraging is de overstort wél regen-gedreven.
Vier jaar z-info-meetdata van rioolgemaal Etten-Industrie (ZRG00018) tegen lokaal gemeten neerslag: wát stort er over, op welk niveau, en hangt het samen met regen? Etten-Industrie is het enige rioolgemaal in het waterschap met een gemeten overstort-debiet in de historian.
+0,26
correlatie regen[D−1]↔overstort[D]
27
overstort-dagen · 4 jaar
25/27
overstorten na ≥1 mm regen (48u)
≈82%
overstortdrempel (niveau)

De overstort volgt de bui — met een dag vertraging

Zet vier jaar lokaal gemeten dagneerslag (RWZI Nieuwveer), overstortvolume en verpompt debiet boven elkaar op dezelfde tijdas. De overstortpieken vallen samen met de regenpieken zodra je de reactietijd van het rioolstelsel meeneemt: de bui valt, en het gemaal stort de dag erna over. De grootste overstort ooit — 966 m³ op 29 juni 2026 — volgde direct op 20,35 mm regen op 28 juni, de dag van een landelijke KNMI-code-oranje voor onweersbuien.

Neerslag (mm/dag) Overstort (m³/dag) Verpompt + 30-daags gemiddelde ±σ
Neerslag — mm/dag (RWZI Nieuwveer, gemeten · NEERSG)
Overstort — m³/dag (ZRG00018-TV-FIRA002)
Verpompt debiet — m³/dag, met voortschrijdend gemiddelde (30 d) en ±1σ-band (FIRA001)
Daglijkse reeksen 2022–2026 op gedeelde tijdas. Hover voor waarden per dag.
Lezing. Regen en overstort bewegen wél mee, met ~1 dag vertraging: de bui vult het stelsel, het gemaal stort de nacht/dag erna over. De piekvorm is kort en hevig omdat het gemengd stelsel snel reageert — niet omdat het om een industriële droogweer-lozing zou gaan.

Wél een regen-signaal — lokaal gemeten en met vertraging

Elke stip is één overstort-dag: op de horizontale as de hoogste dagneerslag van die dag of de dag ervoor (48-uurs antecedent), verticaal het overstortvolume. Nu de regen lokaal gemeten is (RWZI Nieuwveer) en de vertraging is meegenomen, loopt de wolk naar rechtsboven: 25 van de 27 overstorten werden voorafgegaan door regen. Slechts 2 van de 27 waren droog — en beide zijn randgevallen (één valt in een meetgat, de ander is de nadruppel-dag ná het 966 m³-event).

overstort-dagdroog (<1 mm in 48u)
48-uurs antecedente neerslag (RWZI Nieuwveer) versus overstortvolume per overstort-dag. Pearson r = +0,26 (overstort[D] ↔ neerslag[D−1]); zelfde-dag r = +0,06.

Eén event van binnen: de drempel op ~82%

De nacht van 28 op 29 juni 2026, op uurbasis — de nacht ná de onweersbui van ~20 mm overdag. Het niveau in de natte put schiet omhoog en zodra het ~82% raakt begint de overstort — piek 613 m³/h om 04:00. Daarna zakt het niveau terug; de vlakke ~2 m³/h die overblijft is meet-offset, geen echte spill.

Niveau natte put — % (drempel ≈82% gestippeld)
Overstort — m³/h
Uurwaarden 27–30 juni 2026, gedeelde tijdas. De bui viel overdag op 28 juni; de overstort volgt in de nacht naar 29 juni.
“Op welk niveau wordt overgestort?” — empirisch uit de data zelf: rond 82% van het natte-put-niveau. De niveau-tag staat in z-info in %, niet in meters. De drempel in mNAP zit in het gemeentelijk rioleringsdossier, niet in z-info.

Het verpompte debiet daalde 25% in 2025

Los van de overstorten is er een structurele verschuiving in de aanvoer. Na twee stabiele jaren (2023–2024, ~5.200 m³/dag) valt 2025 terug naar ~3.900 m³/dag — een daling van 25%, met in 2026 licht herstel. Dat kan wijzen op minder industriële activiteit, een gewijzigd lozingsregime of een meetkwestie, en verdient navraag.

verpompt (jaargem., m³/dag)overstort (jaarsom, m³)
Verpompt debiet (jaargemiddelde) en overstort (jaarsom) per jaar. 2022 en 2026 zijn deeljaren.

Wat staat er (niet) in z-info

Etten-Industrie is bijzonder: van alle ~2.600 rioolgemaal-tags in de historian is dit het enige rioolgemaal met een gemeten overstort-debiet. De overstort zit alleen in de rúwe historian-omschrijving — find_gemaal labelt hem als gewoon “debiet”, waardoor hij makkelijk over het hoofd wordt gezien.

Beschikbaarheid van de relevante grootheden voor ZRG00018 in z-info.
GrootheidLive in z-info?Bron / tag
Niveau (%)jaLISA001-MW
Verpompt debiet (m³/h)jaFIRA001-MW
Overstort-debiet (m³/h)jaFIRA002-MW
Energie (kWh)jaEIR001
Overstort-drempel (mNAP)neegemeente Etten-Leur
Neerslag (mm/dag)ja, bij RWZINEERSG · RWZI Nieuwveer (~12 km)
Grootste overstort-events over 4 jaar, met de hoogste gemeten dagneerslag van die dag of de dag ervoor (RWZI Nieuwveer).
Datumoverstort m³neerslag 48u mmdroog?

Afkoppelen & werkzaamheden

Aanname. De koppeling regen↔overstort is op dag-resolutie met één dag vertraging getoetst; de fysische reactietijd kan per event iets afwijken. Een verfijning op uurbasis (lokale WIWB-radar) kan de vertraging en de drempel nog scherper maken.

Bronnen

  1. Z-info historian (WBD) — tags ZRG00018-TV-FIRA002-MT-MW (overstort), -FIRA001-MW (verpompt), -LISA001-MW (niveau). Dag-aggregatie: overstort/verpompt = SOM (m³/dag), niveau = gemiddelde (%). reeks 16-07-2022 t/m 13-07-2026
  2. Neerslag — WBD gemeten (NEERSG), RWZI Nieuwveer (NL.25.ZRW10), etmaalsom mm/dag. Dichtstbijzijnde eigen meetstation, ~12 km van Etten-Leur. Dit is de primaire regenbron voor deze analyse.
  3. Vervallen als hoofdbron (v1.0): KNMI-stations 350 Gilze-Rijen & 340 Woensdrecht (~20 km) en Open-Meteo/ERA5-reanalyse. Beide missen lokale convectieve buien en gaven ten onrechte “droog” op de 966 m³-nacht.
Verantwoording. Data-vintage: z-info-reeks 16-07-2022 t/m 13-07-2026 (1458 dagen). Methode: daglijkse aggregatie server-side (z-info historian); neerslag gemeten bij RWZI Nieuwveer (NEERSG); correlatie met één dag vertraging (overstort[D] ↔ neerslag[D−1]) en voortschrijdend gemiddelde (30 d, ±1σ) client-side. Correctie v1.1 (2026-07-13): v1.0 gebruikte KNMI Gilze-Rijen (~20 km) + Open-Meteo/ERA5 en toetste zonder tijdvertraging, en concludeerde ten onrechte r = −0,004 “geen regen-signaal” met een “kurkdroge” 966 m³-nacht. Met de eigen gemeten neerslag en lag-1 uitlijning is r = +0,26 en volgde de grootste overstort direct op 20,35 mm regen (28 juni, KNMI code oranje). Kanttekeningen: 5 ontbrekende neerslag-dagen zijn als 0 ingevuld (alle in droge perioden); de overstortmeter heeft een ~2 m³/h nul-offset die kleine dagvolumes licht overschat; een uur-toets met lokale radar kan de reactietijd verfijnen. Zelfstandig artifact; grafieken zijn eigen canvas-rendering zonder externe requests.